Chamedora: uprawa, pielęgnacja i rozmnażanie

Chamedora to palma, która naprawdę daje sobie radę w mieszkaniu: znosi półcień, rośnie powoli i nie przerasta pokoju. Jeśli marzysz o egzotycznej zieleni, a nie masz oranżerii, to najbezpieczniejszy wybór.

W przeciwieństwie do większości palm, które potrzebują pełnego słońca, chamedora w naturze rośnie w podszycie tropikalnych lasów. Dlatego przyzwyczajona jest do rozproszonego światła i stabilnej temperatury – czyli warunków bardzo podobnych do tych w typowym salonie.

Pochodzenie i gatunki

Chamedory (Chamaedorea) pochodzą z lasów deszczowych Meksyku i Ameryki Środkowej. Rodzaj liczy ponad sto gatunków, ale w uprawie domowej spotyka się głównie cztery.

Gatunek	Wygląd	Wysokość w domu
Chamedora wytworna (Chamaedorea elegans)	pojedyncze pędy z pierzastymi liśćmi; w sklepie zwykle kilkanaście siewek w jednej doniczce	do 1–1,5 m
Chamedora Seifriza (Chamaedorea seifrizii)	gęsta kępa cienkich pędów przypominających bambus – stąd nazwa „palma bambusowa”	do 2–3 m
Chamedora metaliczna (Chamaedorea metallica)	niepodzielone liście przypominające rybi ogon, o metalicznym, niebiesko-zielonym połysku	do ok. 1 m
Chamedora katarakt (Chamaedorea cataractarum)	niska, szeroka kępa bez wyraźnego pnia	do ok. 1 m

Najczęściej w polskich kwiaciarniach spotkasz chamedorę wytworną. Chamedora Seifriza to gatunek z listy roślin badanych przez NASA.

Dojrzałe rośliny potrafią zakwitnąć nawet w mieszkaniu: wypuszczają rozgałęzione kwiatostany z drobnymi, żółtymi kuleczkami. Kwiaty nie są ozdobne i osłabiają palmę, dlatego wiele osób je usuwa.

Uprawa i pielęgnacja

Chamedora potrzebuje półcienia, stale lekko wilgotnej ziemi i wilgotnego powietrza – suche powietrze z kaloryferów to jej główny wróg.

Co	Wiosna–lato	Jesień–zima
Stanowisko	półcień lub rozproszone światło, 1-2 m od okna; bez bezpośredniego słońca	jaśniejsze miejsce niż latem, z dala od grzejnika
Temperatura	18-25°C	15-18°C, nie mniej niż 12°C
Podlewanie	gdy wierzchnia warstwa podłoża przeschnie; ziemia stale lekko wilgotna	rzadziej, ale bez całkowitego przesuszenia bryły
Nawożenie	co 2-3 tygodnie nawozem do palm lub roślin zielonych	bez nawożenia
Wilgotność	zraszanie miękką wodą kilka razy w tygodniu	nawilżacz lub podstawka z mokrym keramzytem

Podłoże. Najlepsza jest gotowa ziemia do palm albo uniwersalna z dodatkiem perlitu lub kory, by była przepuszczalna. Na dnie doniczki warto ułożyć warstwę drenażu z keramzytu.

Woda. Podlewaj wodą odstaną, w temperaturze pokojowej. Nadmiar wody z podstawki wylej po kwadransie – palma nie znosi stania w wodzie.

Pielęgnacja liści. Kurz na liściach ogranicza dostęp światła, więc co kilka tygodni przetrzyj je wilgotną ściereczką albo opłucz pod letnim prysznicem. Nie używaj nabłyszczaczy.

Przesadzanie i rozmnażanie

Chamedorę przesadza się rzadko – co 2-3 lata, wiosną – bo jej korzenie źle znoszą naruszanie.

Przesadzanie.

Przesadzaj, gdy korzenie wychodzą otworem w dnie albo wypełniają całą doniczkę.
Nowa doniczka powinna być tylko o 2-4 cm szersza od starej i mieć otwór odpływowy.
Wyjmij palmę razem z bryłą korzeniową i nie rozrywaj jej – usuń tylko zgniłe lub suche korzenie.
Posadź na tej samej głębokości co wcześniej, uzupełnij ziemię i podlej.
Przez 2–3 tygodnie trzymaj roślinę w półcieniu i nie nawoź.

Starsze, duże okazy wystarczy co roku wymienić wierzchnią warstwę ziemi na świeżą.

Rozmnażanie. W domu robi się to rzadko, bo jest żmudne. Są dwie drogi:

Podział kępy – przy przesadzaniu ostrożnie rozdziel bryłę na 2–3 części, każdą z kilkoma pędami i własnymi korzeniami. Sprawdza się przy chamedorze wytwornej sprzedawanej jako kilkanaście siewek w doniczce.
Z nasion – wymaga temperatury 25-30°C i stałej wilgotności. Kiełkowanie trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy, a na dużą roślinę czeka się latami.

Najczęstsze problemy

Najwięcej kłopotów sprawiają suche powietrze zimą i przelanie – oba łatwo rozpoznać po liściach.

Objaw	Najczęstsza przyczyna	Co zrobić
Brązowe, suche końcówki liści	suche powietrze, twarda woda z kranu	zwiększ wilgotność, podlewaj odstaną wodą; końcówki przytnij, zostawiając cienki brązowy pasek
Żółknięcie i więdnięcie dolnych liści	naturalne starzenie lub przelanie	pojedyncze stare liście usuń; gdy żółknie wiele naraz, sprawdź, czy korzenie nie gniją
Brązowienie i zasychanie całych pędów	przelanie i gnicie korzeni	ogranicz podlewanie, wymień ziemię na przepuszczalną, usuń zgniłe korzenie
Jasne, wyblakłe plamy na liściach	bezpośrednie słońce	odsuń od okna
Pajęczynki i drobne jasne kropki	przędziorki przy suchym powietrzu – najczęstszy szkodnik chamedory	opłucz liście pod prysznicem, zwiększ wilgotność, w razie potrzeby użyj preparatu na przędziorki
Brązowe tarczki na spodzie liści i lepki nalot	tarczniki	zbierz wacikiem z alkoholem, przy silnym ataku użyj oprysku
Biały, watowaty nalot	wełnowce	usuń wacikiem z alkoholem, odizoluj roślinę od innych

Chamedora a zwierzęta i powietrze w domu

Bezpieczna dla kotów i psów. Chamedory figurują na liście roślin nietoksycznych ASPCA, więc to dobry wybór do domu ze zwierzętami. Pamiętaj tylko, że podgryzane liście szybko tracą urodę.

Oczyszczanie powietrza. Chamedora Seifriza w badaniu NASA z 1989 roku wypadła dobrze w usuwaniu formaldehydu i benzenu z zamkniętej komory. W mieszkaniu ten efekt jest jednak niewielki – analiza z Uniwersytetu Drexel wykazała, że zwykła wentylacja oczyszcza powietrze wielokrotnie szybciej niż doniczkowe rośliny. Palma nawilża za to powietrze przez parowanie z liści i po prostu poprawia nastrój.